عبد الحسين شهيدى صالحى

25

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

عكرمه و عدى بن ثابت و ديگران اخذ كرد . تفسير وى در پنج جلد بوده است ( كه فعلا موجود نيست ) و آن را بر استادش ابن عباس عرضه نمود . عطيه از اصحاب حضرت باقر ( ع ) بوده است . ابن عماد حنبلى در شذرات الذهب ( 1 / 144 ) او را به عالمى نبيل و زاهدى رفيع مقام ياد كرده است و ذهيبى در ميزان الاعتذال ( 3 / 79 ) او را بخاطر تشيع‌اش تضعيف نموده و مىگويد ( كان عطية يتشيعّ . . . ) . منابع : جز آنچه در متن آمده است ، الاعلام ، زركلى ، 4 / 237 ؛ التاريخ الكبير ، 7 / 8 ؛ تهذيب التهذيب ، 7 / 200 - 202 ؛ طبقات الكبرى ، ابن سعد ، 304 ؛ معجم رجال الحديث ، 11 / 149 ؛ مفسران شيعه ، 70 ؛ الذريعة ، 4 / 282 . تفسير ابى الجارود [ - تفسير امام باقر ( ع ) ] ، منسوب به امام محمد باقر ( ع ) ( 57 - 114 ق ) ابن نديم در الفهرست اين تفسير را به‌عنوان نخستين تفسير در كتب تفاسير ذكر مىكند و آن را از تصانيف حضرت باقر ( ع ) مىداند كه حضرت ( ع ) آن را براى ابى الجارود املاء فرموده‌اند . نام ابى الجارود زياد بن منذر ( م 150 ق ) است وى درحال تولد نابينا بود و از اصحاب سه تن از ائمهء اطهار ( ع ) حضرت على بن الحسين و محمد بن على و جعفر بن محمد عليهم السلام بوده است . او مؤسس فرقهء زيديهء جاروديه است . ظاهرا حضرت باقر ( ع ) در ايام استقامت او و قبل از گرايش وى به زيديه اين تفسير را بر وى املاء فرموده‌اند . راوى اين تفسير از ابى الجارود در طريق شيخ الطائفه شيخ طوسى و ابو العباس نجاشى ، ابو سهل كثير بن عياش قطان است و او از روات ضعيف مىباشد . ولى على بن ابراهيم بن هاشم قمى كه اين تفسير را در تفسير خود - كه به چاپ رسيده است - به اسناد از ابى بصير يحيى بن ابى القاسم اسدى ( م 150 ق ) روايت كرده كه به توثيق او تصريح شده است و او از ابى الجارود روايت مىكند . آقا بزرگ تهرانى در الذريعه اين تفسير را تحت عنوان تفسير ابى الجارود ذكر مىكند